Dieta bezjajeczna to sposób odżywiania, który wyklucza spożycie jaj oraz produktów, które mogą je zawierać. Jest stosowana głównie przez osoby z alergią na białko jaja kurzego, nietolerancją pokarmową lub z powodów etycznych (np. weganizm).
Jaja znajdują się w wielu produktach gotowych, takich jak:
- omlety, naleśniki,
- ciasta, słodycze, biszkopty, lody, kremy, świeże wypieki, desery,
- potrawach z ziemniaków np. placki, kluski,
- dania panierowane,
- niektóre makarony,
- zupy, chiński ryż, chińskie zupki, czasem sushi,
- majonez, sosy majonezowe, sos tatarski, sos chrzanowy, niektóre sosy sałatkowe.
Na co zwracać szczególną uwagę?
Lista głównych składników pochodzących z jaj:
- albumina,
- białko jaja, żółtko jaja,
- jajo mrożone, pasteryzowane, suszone,
- proszek jajeczny,
- proteiny z jaj,
- owoalbumina (synonim białka jaja kurzego),
- owowitelina (składnik żółtka w jajach),
- owomucyna (jedno z białek wchodzących w skład białka jaja kurzego),
- liwetyna ( znajduje się we krwi i w piórach ptaków).
Warto do diety wprowadzić produkty, które uzupełnią nam potencjalne niedobory.
- makaron ryżowy, z komosy ryżowej, sojowy, kukurydziany,
- kluski i placuszki z ryżu, gryki, ziemniaków,
- inne potrawy z ryżu lub komosy ryżowej: np.risotto, zupy z kaszą jaglaną lub komosą ryżową,
- majonez bezjajeczny (ziemniaczany, jaglany lub aquafaby),
- owoce suszone, duszone, pieczone i świeże,
- sorbety, lody sojowe,
- ciasta domowe bez jaj
Zastępowanie jaj w przepisach – do pieczenia i gotowania można używać zamienników, np.:
- puree z banana lub jabłka,
- nasiona chia lub siemię lniane zmieszane z wodą,
- aquafaba (woda po gotowaniu ciecierzycy),
- skrobia ziemniaczana lub mąka kukurydziana.
Dieta bezjajeczna może być w pełni wartościowa, jeśli odpowiednio zbilansujemy składniki i zadbamy o dostarczanie wszystkich niezbędnych substancji odżywczych, takich jak białko, witaminy oraz minerały. Jaja są źródłem białka, witamin z grupy B (zwłaszcza B12), witaminy D oraz żelaza, dlatego ich eliminacja wymaga świadomego uzupełniania diety o alternatywne produkty. Warto sięgać po roślinne źródła białka, takie jak rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola), tofu, tempeh oraz orzechy i nasiona. Dodatkowo osoby wykluczające jaja powinny zwrócić uwagę na spożycie produktów bogatych w witaminę B12 (np. wzbogacone mleka roślinne, suplementy), wapń (zielone warzywa liściaste, sezam, migdały) oraz zdrowe tłuszcze (awokado, oliwa z oliwek). Dzięki dobrze zbilansowanej diecie bezjajecznej można dostarczyć organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych i utrzymać dobre zdrowie.
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
