Celem stosowania diety bogatoresztkowej jest przede wszystkim poprawa funkcjonowania układu pokarmowego poprzez zwiększenie perystaltyki jelit, co sprzyja regularnemu wypróżnianiu się. Błonnik pokarmowy wpływa również na uczucie sytości oraz może przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi.
Dieta bogatoresztkowa, czyli dieta bogata w błonnik pokarmowy, jest zalecana w kilku schorzeniach, szczególnie tych związanych z układem pokarmowym i metabolizmem. Zaparcia, Choroby jelita grubego (W przypadku chorób takich jak zespół jelita drażliwego (IBS), dieta bogatoresztkowa może pomóc w regulacji funkcji jelit i zmniejszeniu objawów, takich jak bóle brzucha, wzdęcia, czy nieregularne wypróżnienia. Choroba uchyłkowa jelita grubego: W tej chorobie błonnik pomaga w utrzymaniu regularnych wypróżnień, co zapobiega występowaniu zaparć i zmniejsza ryzyko powstawania nowych uchyłków.) Choroby serca (w tym hipercholesterolemia)
Zalecenia dotyczące diety bogatoresztkowej:
- Spożycie błonnika: Zaleca się, aby w diecie znalazła się odpowiednia ilość błonnika pokarmowego, jednak jego nadmiar może być niewskazany w przypadku niektórych schorzeń przewodu pokarmowego. Dlatego ważne jest dostosowanie ilości błonnika do indywidualnych potrzeb organizmu.
- Źródła błonnika: Błonnik znajduje się głównie w produktach roślinnych, takich jak pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, owoce oraz rośliny strączkowe.
- Stopniowe wprowadzanie błonnika: Wprowadzając większe ilości błonnika do diety, należy robić to stopniowo, aby dać czas układowi pokarmowemu na adaptację i zminimalizować ewentualne dolegliwości, takie jak wzdęcia czy gazy.
- Odpowiednie nawodnienie: W diecie bogatoresztkowej istotne jest również odpowiednie spożycie płynów, ponieważ błonnik potrzebuje wody do prawidłowego funkcjonowania w jelitach.
W przypadku wątpliwości dotyczących wprowadzenia diety bogatoresztkowej lub jej modyfikacji, zaleca się konsultację z lekarzem lub dietetykiem, aby dostosować ją do indywidualnych potrzeb zdrowotnych.
Tabela, która przedstawia produkty zalecane i przeciwwskazane w diecie bogatoresztkowej, uwzględniając główne grupy żywności:
|
Kategoria |
Produkty zalecane |
Produkty przeciwwskazane |
|
Produkty zbożowe |
- Pełnoziarniste pieczywo (np. chleb razowy) |
- Chleb biały, bułki, ciastka z białej mąki |
|
- Kasze (np. gryczana, jaglana, owsianka) |
-Produkty mączne o wysokim stopniu przetworzenia (np. biały makaron) |
|
|
- Ryż brązowy, dziki |
- Biały ryż |
|
|
Owoce |
- Jabłka, gruszki, maliny, jeżyny, truskawki |
- Owoce suszone (w dużych ilościach) – mogą powodować wzdęcia |
|
- Pomarańcze, grejpfruty, kiwi, śliwki |
- Owoce w syropie, konserwowane |
|
|
Warzywa |
- Warzywa strączkowe (np. fasola, soczewica, ciecierzyca) |
-Warzywa konserwowane w puszkach (zawierają dużo soli) |
|
- Brokuły, marchew, szpinak, jarmuż, kapusta |
-Warzywa smażone, mocno przyprawione, tłuste |
|
|
Nabiał |
- Jogurty naturalne (bez dodatków cukru) |
- Tłuste sery, serki topione, produkty przetworzone |
|
- Mleko i kefiry o niskiej zawartości tłuszczu |
- Śmietany, masło, pełnotłuste sery |
|
|
Białka roślinne |
- Rośliny strączkowe (np. fasola, groch, soczewica) |
- Produkty mięsne wysokoprzetworzone (np. parówki, wędliny) |
|
- Tofu, tempeh |
- Mięso smażone i tłuste |
|
|
Orzechy nasiona |
- Orzechy (np. migdały, orzechy włoskie, laskowe) |
- Orzechy w czekoladzie, prażone w tłuszczu |
|
- Nasiona chia, siemię lniane, pestki dyni |
- Nasiona i orzechy w solonej wersji |
|
|
Tłuszcze |
- Oliwa z oliwek, olej lniany |
- Tłuszcze trans (np. margaryny, smażone potrawy) |
|
- Awokado |
- Tłuste produkty mięsne (np. boczek) |
|
|
Napoje |
- Woda, herbata ziołowa |
- Słodzone napoje, napoje gazowane, alkohol |
|
- Zielona herbata, napary ziołowe |
- Kawa w dużych ilościach (może podrażniać jelita) |
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
