Dieta bezlaktozowa polega na wyłączeniu z jadłospisu produktów i potraw zawierających laktozę – cukier mleczny.
Zastosowanie diety
Dieta bezlaktozowa przeznaczona jest dla osób z nietolerancją laktozy, często zalecana
osobom z chorobami i stanami zapalnymi jelit, m.in. w celiakii, zespole drażliwego jelita czy
chorobie Leśniowskiego-Crohna.
Okresowe stosowanie po infekcjach jelitowych – gdy przewód pokarmowy ma zmniejszoną zdolność do trawienia laktozy.
Menu w diecie bezlaktozowej jest ubogie w wapń dlatego nie zaleca się takiej diety osobom
zdrowym, kobietą w ciąży, karmiącym, osobom w podeszłym wieku oraz chorym na
osteoporozę.
Dieta polega na eliminacji laktozy i produktów ją zawierających w swoim składzie. Najwięcej
laktozy występuje w czystym mleku oraz serwatce, a także w mleku w proszku. Sery
twarogowe, żółte oraz masło, czy mleczne napoje fermentowane zawierają znacznie mniej
tego cukru.
Założenia diety:
- najlepiej całkowicie wykluczyć świeże mleko.
- niekiedy dopuszcza się spożywanie pozostałych produktów nabiałowych w zależności od ich indywidualnej tolerancji (zależne od aktywności laktazy), należy ustalić „bezpieczną dawkę laktozy”.
- w diecie należy uwzględnić produkty naturalnie bogate w wapń np. warzywa strączkowe, orzechy, migdały, ryby, wody mineralne, a także fortyfikowane jak np. napoje roślinne (mleko sojowe, migdałowe, ryżowe, owsiane).
Produkty dozwolone i przeciwwskazane (zawierające i niezawierające laktozę ) w diecie bezlaktozowej.
|
PRODUKTY |
DOZWOLONE |
PRZECIWWSKAZANE |
|
Pieczywo/zboża |
Mąki, wszelkie pieczywo i makarony bez dodatku mleka i/lub masła, wszelkie płatki, kasze, ryż |
Pieczywa i wyroby cukiernicze |
|
Nabiał |
Wszystkie produkty nabiałowe oznaczone napisem „bezlaktozowe”, napoje roślinne: owsiane, sojowe, ryżowe, migdałowe, mleczko kokosowe, jogurty roślinne |
Mleko, mleko smakowe, przetwory mleczne |
|
Warzywa |
Wszystkie, w postaci świeżej czy mrożonej oraz konserwowe
|
Sałatki, surówki z dodatkiem nabiału – chyba, że wykorzystano produkty bez laktozowe |
|
Owoce |
Wszystkie w postaci świeżej czy mrożonej oraz konserwowe, suszone |
Desery z dodatkiem nabiału np. sałatka owocowa z jogurtem, lub owoce z bitą śmietaną, koktajle mleczno- owocowe - chyba, że wykorzystano produkty bez laktozowe |
|
Mięso, ryby, przetwory mięsne, przetwory rybne |
Świeże, wszystkie do których podczas przyrządzania nie dodano produktów mlecznych. UWAGA! Często osoby z nietolerancją laktozy mają uczulenie na wołowinę |
Mięsa do których podczas przygotowywania dodano tradycyjne produkty mleczne, np. smażenie na maśle, śledź w śmietanie, mięsa pod serową „pierzynką” |
|
Jaja
|
Gotowane, smażone na oleju |
Jajecznica na tradycyjnym maśle/margarynie |
|
Tłuszcze |
Wszelkiego rodzaju oleje |
Tradycyjne: masło, margaryna, mieszanki masła i margaryny, tłuszcze z dodatkiem śmietanki |
|
Zupy i sosy |
Wszystkie do produkcji których, nie zostały użyte produkty nabiałowe lub wykorzystano produkty bezlaktozowe |
Zaciągane zawiesinami z dodatkiem tradycyjnych produktów mlecznych, np. zasmażka, zawiesina z mąki i mleka, zawiesina z mąki i śmietany, zabielane śmietaną, zupa serowa |
|
Potrawy |
Wszystkie do produkcji których nie zostały użyte tradycyjne produkty nabiałowe |
Potrawy z dodatkiem produktów nabiałowych jak np., pierogi z serem, pizza, zapiekanki, racuchy, zupy mleczne |
|
Przyprawy |
Wszystkie bez dodatku mleka lub śmietanki |
Wszystkie z dodatkiem tradycyjnego mleka lub śmietanki, kakao |
|
Słodycze |
Wszystkie bez dodatku produktów mlecznych, np. landrynki, budynie, lody, czekolada wegańskie |
Wszystkie do produkcji których dodano produkty mleczne np. lody, desery ze śmietaną, ciasta z kremami na bazie kremu z masła, śmietanki, margaryny, budynie na mleku, ciastka, fafle w czekoladzie mlecznej, cukierki mleczne |
Uwaga! Niektóre leki również w składzie zawierają laktozę.
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
