1.Cel diety niskobiałkowej: Dieta niskobiałkowa ma na celu ograniczenie spożycia białka w diecie, co jest szczególnie istotne w leczeniu niektórych chorób, takich jak przewlekła choroba nerek (PChN), niewydolność nerek, wczesna faza marskości wątroby, a także w leczeniu niektórych chorób metabolicznych (np. fenyloketonuria). Ograniczenie białka ma na celu zmniejszenie obciążenia narządów filtrujących białka, jak nerki i wątroba, a także zapobieganie lub opóźnianie postępu choroby.
2.Założenia diety niskobiałkowej:
- Ograniczenie białka:
Dieta niskobiałkowa ogranicza spożycie białka do określonego poziomu, zwykle od 0,6 g do 0,8 g białka na kilogram masy ciała dziennie, w zależności od stanu zdrowia pacjenta.
W przypadku bardziej restrykcyjnych wersji diety, może to być nawet mniej niż 0,6 g białka na kilogram masy ciała.
- Wybór źródeł białka:
W diecie niskobiałkowej kładzie się nacisk na wysokiej jakości źródła białka, takie jak chude mięso, ryby, jaja, nabiał o niskiej zawartości tłuszczu, oraz białka roślinne (np. tofu, rośliny strączkowe w mniejszych ilościach).
Należy unikać produktów wysoko białkowych, takich jak czerwone mięso, wędliny, pełnotłuste produkty mleczne oraz białka pochodzenia zwierzęcego w dużych ilościach.
- Wzrost spożycia węglowodanów i tłuszczów:
Aby zrekompensować zmniejszoną ilość białka, dieta niskobiałkowa zwiększa spożycie węglowodanów i tłuszczów, zwłaszcza zdrowych tłuszczów (np. oliwa z oliwek, awokado, orzechy) oraz pełnoziarnistych produktów zbożowych.
Celem jest utrzymanie odpowiedniej kaloryczności diety i zapobieganie utracie masy ciała.
- Zwiększone spożycie witamin i minerałów:
Ograniczenie białka może wiązać się z obniżoną podażą niektórych witamin i minerałów (np. witaminy B12, żelaza), dlatego w diecie niskobiałkowej zwraca się uwagę na odpowiednią suplementację i włączenie do diety produktów bogatych w te składniki (np. warzywa liściaste, pełnoziarniste produkty, orzechy).
- Zrównoważony bilans energetyczny:
Pomimo ograniczenia białka, dieta musi być zbilansowana pod kątem energetycznym, aby zapewnić odpowiednią ilość kalorii do normalnego funkcjonowania organizmu.
- Monitorowanie stanu zdrowia:
Dieta niskobiałkowa wymaga stałej kontroli przez lekarza lub dietetyka, aby dostosować jej poziom do stanu zdrowia pacjenta i zapobiegać ewentualnym niedoborom.
Jadłospis na 7 dni (Dieta niskobiałkowa)
|
Dzień |
Posiłek 1 |
Posiłek 2 |
Posiłek 3 |
Posiłek 4 |
Posiłek 5 |
|
Poniedziałek |
Owsianka na wodzie z bananem i nasionami chia |
Kanapki z chlebem pełnoziarnistym, sałatą i pomidorem |
Sałatka z mieszanych warzyw (rukola, ogórek, papryka) i dressingiem na bazie oliwy |
Zupa jarzynowa na bulionie warzywnym |
Pieczone ziemniaki z brokułami i oliwą z oliwek |
|
Wtorek |
Smoothie z mango, jagodami i mlekiem roślinnym |
Kasza jaglana z duszoną marchewką i pestkami dyni |
Tosty z chleba pełnoziarnistego, awokado, rukola, pomidor |
Zupa krem z dyni z odrobiną oliwy z oliwek |
Sałatka z komosą ryżową, pomidorami, oliwkami, ogórkiem |
|
Środa |
Płatki owsiane z jabłkiem, cynamonem i orzechami włoskimi |
Pieczony batat z jogurtem naturalnym |
Kanapki z chleba razowego, ogórkiem, rzodkiewką, odrobiną musztardy |
Zupa pomidorowa z ryżem |
Smażony ryż z warzywami (papryka, kukurydza, cebula) |
|
Czwartek |
Koktajl z banana, szpinaku i mleka sojowego |
Kasza gryczana z duszoną cukinią i orzechami laskowymi |
Sałatka z warzyw (marchewka, seler, kapusta) z dressingiem na bazie jogurtu roślinnego |
Krem z brokułów z odrobiną oliwy |
Pieczony kalafior z ryżem brązowym |
|
Piątek |
Płatki owsiane z malinami i nasionami chia |
Tosty z chleba razowego, pomidorem, cebulą, oliwą |
Sałatka z ciecierzycą, ogórkiem, pomidorem, cebulą |
Zupa jarzynowa z ziemniakami |
Makaron pełnoziarnisty z sosem pomidorowym i bazylią |
|
Sobota |
Smoothie z truskawkami, bananem i mlekiem migdałowym |
Kasza quinoa z warzywami (brokuły, marchew, cebula) |
Kanapki z chleba pełnoziarnistego, awokado, sałatą, pomidorem |
Zupa krem z kalafiora |
Ziemniaki pieczone z warzywami (papryka, cukinia) |
|
Niedziela |
Płatki owsiane z borówkami i orzechami laskowymi |
Tosty z chleba razowego z awokado, pomidorem, szczypiorkiem |
Zupa krem z marchwi z jogurtem naturalnym |
Sałatka z jarmużu, orzechami włoskimi i dressingiem z oliwy |
Pieczone warzywa (batat, marchew, cukinia) |
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
