Dieta cukrzycowa niskobiałkowa ma na celu zarządzanie poziomem glukozy we krwi oraz ograniczenie spożycia białka, co może pomóc w zapobieganiu i leczeniu powikłań związanych z cukrzycą, szczególnie w przypadku uszkodzenia nerek. Ograniczenie białka zmniejsza obciążenie nerek, a równocześnie dieta cukrzycowa dba o stabilny poziom glukozy. Dieta ta jest szczególnie zalecana w przypadkach cukrzycy typu 2 oraz w przypadku przewlekłej choroby nerek (PChN).
Założenia diety cukrzycowej niskobiałkowej:
Ograniczenie białka:
Spożycie białka wynosi od 0,6g do 0,8g białka na kilogram masy ciała dziennie, w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta, zwłaszcza w przypadku chorób nerek.
W bardziej restrykcyjnych wersjach dieta może zawierać mniej niż 0,6 g białka na kilogram masy ciała dziennie.
Kontrola węglowodanów:
Dieta powinna opierać się na węglowodanach o niskim indeksie glikemicznym (IG), takich jak warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona.
Ograniczenie prostych cukrów (słodycze, napoje słodzone) jest kluczowe dla utrzymania stabilnego poziomu glukozy we krwi.
Źródła białka:
Wybór białek o wysokiej jakości, ale w mniejszych ilościach. Należy preferować białka roślinne (np. tofu, soczewica, fasola) oraz chude mięso i ryby (np. kurczak, indyk, łosoś).
Unikać wysokobiałkowych produktów zwierzęcych, takich jak czerwone mięso, pełnotłuste nabiał oraz wędliny.
Zdrowe tłuszcze:
Dieta powinna zawierać tłuszcze roślinne o wysokiej jakości, takie jak oliwa z oliwek, awokado, orzechy, nasiona chia i siemię lniane.
Tłuszcze nasycone (np. masło, smalec) oraz tłuszcze trans (np. w fast foodach, margarynach) powinny być ograniczone.
Suplementacja witaminami i minerałami:
Dieta niskobiałkowa może prowadzić do niedoborów niektórych witamin i minerałów (np. witaminy B12, żelaza), dlatego należy uzupełniać te składniki poprzez odpowiednią suplementację lub włączenie do diety odpowiednich produktów (np. warzywa liściaste, pełnoziarniste produkty, orzechy).
Kontrola kalorii:
Dla pacjentów z cukrzycą ważne jest utrzymanie odpowiedniej kaloryczności diety, aby zapobiec nadwadze lub niedowadze, co może wpływać na kontrolę poziomu cukru we krwi.
Częstość posiłków:
Zaleca się spożywanie 4-5 posiłków dziennie, aby utrzymać stabilny poziom glukozy i zapobiegać skokom insuliny.
Jadłospis na 7 dni (Dieta Cukrzycowa Niskobiałkowa)
|
Dzień |
Posiłek 1 |
Posiłek 2 |
Posiłek 3 |
Posiłek 4 |
Posiłek 5 |
|
Poniedziałek |
Owsianka na wodzie z jagodami, nasionami chia i orzechami włoskimi |
Kanapki z chleba pełnoziarnistego, awokado, pomidor, rukola |
Sałatka z ogórkiem, sałatą, cebulą i dressingiem na bazie oliwy |
Zupa krem z brokułów z oliwą z oliwek |
Pieczone ziemniaki z warzywami (papryka, brokuł, cukinia) |
|
Wtorek |
Smoothie z mango, szpinakiem i mlekiem roślinnym |
Kasza jaglana z duszoną marchewką i pestkami dyni |
Tosty z chleba pełnoziarnistego, awokado, rukola, pomidor |
Zupa krem z dyni z odrobiną oliwy z oliwek |
Sałatka z komosą ryżową, oliwkami, pomidorami i ogórkiem |
|
Środa |
Płatki owsiane z jabłkiem, cynamonem i nasionami chia |
Pieczony batat z jogurtem roślinnym |
Kanapki z chleba razowego z ogórkiem, pomidorem, rukolą |
Zupa pomidorowa z ryżem brązowym |
Smażony ryż z warzywami (papryka, kukurydza, cebula) |
|
Czwartek |
Koktajl z banana, awokado i mlekiem migdałowym |
Kasza gryczana z duszoną cukinią i orzechami laskowymi |
Sałatka z warzyw (marchewka, seler, kapusta) z dressingiem na bazie jogurtu roślinnego |
Krem z brokułów z oliwą |
Pieczony kalafior z ryżem brązowym |
|
Piątek |
Płatki owsiane z malinami, nasionami chia i orzechami |
Tosty z chleba razowego z awokado, pomidorem, cebulą, oliwą |
Sałatka z ciecierzycą, ogórkiem, pomidorem, cebulą |
Zupa jarzynowa z ziemniakami |
Makaron pełnoziarnisty z sosem pomidorowym i bazylią |
|
Sobota |
Smoothie z truskawkami, bananem i mlekiem roślinnym |
Kasza quinoa z warzywami (brokuły, marchew, cebula) |
Kanapki z chleba pełnoziarnistego, awokado, sałatą, pomidorem |
Zupa krem z kalafiora |
Ziemniaki pieczone z warzywami (papryka, cukinia) |
|
Niedziela |
Płatki owsiane z borówkami, orzechami włoskimi i nasionami chia |
Tosty z chleba razowego z awokado, pomidorem, szczypiorkiem |
Zupa krem z marchwi z jogurtem roślinnym |
Sałatka z jarmużu, orzechami włoskimi i dressingiem z oliwy |
Pieczone warzywa (batat, marchew, cukinia) |
Uwagi do diety:
Kontrola glikemii: Należy regularnie monitorować poziom glukozy we krwi, zwłaszcza po posiłkach.
Suplementacja: W przypadku ograniczonego spożycia białka, warto rozważyć suplementację witaminami (B12, D) i minerałami (żelazo), jeżeli dieta nie dostarcza odpowiednich ilości tych składników.
Woda i nawodnienie: Ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu, szczególnie w przypadku pacjentów z cukrzycą, którzy mogą mieć zwiększone wydzielanie moczu.
Indywidualizacja diety: Dieta powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, w tym do jego masy ciała, poziomu aktywności fizycznej oraz stopnia zaawansowania cukrzycy.
Tabela produktów zalecanych i przeciwwskazanych w diecie cukrzycowej niskobiałkowej
Produkty zalecane w diecie cukrzycowej niskobiałkowej
|
Grupa Produktów |
Produkty Zalecane |
Uwagi |
|
Białka roślinne |
Tofu, tempeh, soczewica, fasola, groch, ciecierzyca |
Ograniczona ilość w zależności od potrzeb białkowych organizmu |
|
Białka zwierzęce (chude) |
Chude mięso: indyk, kurczak (bez skóry), ryby: łosoś, dorsz, pstrąg |
W małych ilościach, z uwagi na niską zawartość białka |
|
Węglowodany |
Pełnoziarniste produkty zbożowe (chleb, kasze, makaron), warzywa (marchew, brokuł, cukinia, sałata, pomidory, ogórki) |
Wybierać węglowodany o niskim IG, aby utrzymać poziom glukozy |
|
Tłuszcze zdrowe |
Oliwa z oliwek, awokado, orzechy, nasiona (siemię lniane, chia) |
Źródła tłuszczy nienasyconych |
|
Nabiał niskotłuszczowy |
Jogurt naturalny, kefir, mleko roślinne (migdałowe, sojowe, kokosowe) |
Produkty niskotłuszczowe, w małych ilościach |
|
Owoce |
Jagody, truskawki, maliny, borówki, jabłka, cytrusy |
Owoce o niskim IG, spożywać w umiarkowanych ilościach |
|
Rośliny strączkowe |
Ciecierzyca, soczewica, fasola (w małych ilościach) |
Wspomagają stabilizację poziomu glukozy, ale należy je spożywać w kontrolowanych porcjach |
Produkty przeciwwskazane w diecie cukrzycowej niskobiałkowej
|
Grupa Produktów |
Produkty Przeciwwskazane |
Uwagi |
|
Białka zwierzęce (wysokobiałkowe) |
Czerwone mięso (wołowina, wieprzowina), wędliny, kiełbasy |
Wysoka zawartość białka, tłuszczów nasyconych, które mogą obciążać nerki i podnosić poziom cholesterolu |
|
Węglowodany |
Cukry proste: słodycze, ciasta, napoje gazowane, soki owocowe, cukier |
Wysoki IG, powodują szybki wzrost poziomu glukozy we krwi |
|
Tłuszcze nasycone |
Masło, smalec, margaryna, tłuste produkty mleczne |
Zwiększają ryzyko chorób serca i wpływają negatywnie na poziom glukozy |
|
Produkty wysoko przetworzone |
Fast food, przekąski typu chipsy, gotowe dania |
Zawierają dużą ilość tłuszczu, soli i cukru, co jest szkodliwe w cukrzycy |
|
Nabiał pełnotłusty |
Ser żółty, pełnotłuste mleko, śmietana |
Zawierają dużo tłuszczu i białka, mogą obciążać nerki oraz wpływać na poziom cukru |
|
Owoce wysokocukrowe |
Banany, winogrona, figi, ananasy (w nadmiarze) |
Owoce o wysokim IG, które szybko podnoszą poziom glukozy w organizmie |
Opracowali dietetycy szpitalni :
Bożena Puda
mgr Martyna Wachtarczyk
Źródła :
- Ciborowska, Helena, i Artur Ciborowski. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2023.
- „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–PIB, https://ncez.pzh.gov.pl
